TINH HOA QUẢN TRỊ - Huấn Luyện Phát Triển Năng Lực

Bạn đã sẵn sàng để AI đưa ra các quyết định quan trọng thay thế cho mình chưa?

Banner được lưu thành công.: Được đăng: 02 Oct 2026

Có một điều luôn đúng: AI càng giỏi thì áp lực học hỏi của con người càng cao. Người ta đưa ra kịch bản con người bị AI tiêu diệt là kịch bản mà khi đó con người không chịu học hỏi, tự buông bỏ vai trò của mình đối với AI.

Nếu câu trả lời của bạn là YES.

Thì điều đó cũng có nghĩa bạn không cần đến công ty để làm việc, và hầu hết các công việc văn phòng mà trước đây bạn tuyển có kèm theo yêu cầu về trình độ giáo dục, là không cần thiết nữa. Chỉ còn một số công việc đòi hỏi kỹ năng chân tay mà robot chưa làm được.

Và nếu tình hình công ty bạn như vậy thì các đối thủ thế nào? Chắc chắn là họ cũng vậy!

Như vậy, khách hàng (nếu sản phẩm của bạn vẫn còn nhu cầu) sẽ có nhiều lựa chọn vì ai cũng có thể tổ chức kinh doanh như bạn được. Lúc đó họ sẽ chọn ai? Họ sẽ vẫn chọn sản phẩm nào đáp ứng tốt hơn nhu cầu của họ và mang lại cho họ nhiều giá trị hơn so với số tiền mà họ bỏ ra.

Ai sẽ tạo nên sự khác biệt vượt trội ấy?

Với mô hình trên thì chỉ có AI, và AI nếu chỉ mua dịch vụ đóng gói sẵn thì AI nào cũng giống AI nào, không khác biệt (AI commodity). Khác biệt có chăng là do bởi con người, những người làm việc với AI, và những mối quan hệ, kinh nghiệm, bí kíp kinh doanh tích lũy được (data nạp vào). Ngay cả AI hiện tại cũng đã có cơ chế để con người có thể can thiệp vào, cấu trúc RAG chẳng hạn.

Làm sao để có những con người giỏi hơn, để họ có thể đưa ra những hướng dẫn, chỉ thị, đặt lệnh và kiểm soát chất lượng do AI tạo ra? Cần con người có kiến thức, trình độ chuyên môn, và còn phải không ngừng học hỏi, nâng cao trình độ của mình.

Còn nếu câu trả lời của bạn là NO, thì vấn đề đơn giản hơn.

Bạn vẫn dựa vào con người là chủ yếu. Chất lượng sản phẩm/dịch vụ của bạn, hay nói cách khác là năng lực cạnh tranh của bạn phụ thuộc chủ yếu vào chất lượng con người, AI chỉ là công cụ hỗ trợ giúp con người làm nhanh hơn, giúp giảm những sai sót nhỏ.

Để có những con người ngày càng giỏi hơn, bạn không thể dừng việc phát triển năng lực của họ.
AI càng phát triển, càng được huấn luyện nhiều hơn, thì càng bộc lộ nhiều hạn chế, sai sót hơn. Nó sai sót một cách rất tự tin, cho đến khi con người chỉ ra cho nó chỗ sai sót với đầy đủ thông tin và lý lẻ thuyết phục.

Xem ra, AI mà hay mà giỏi thì cũng không khác một người có trình độ học cao là mấy, nó cũng sẽ bướng bĩnh, cũng sẽ tạo ra những sai sót nghiêm trọng, đắt giá. Vậy cũng như con người, để quản lý những con người trình độ cao thì người quản lý, người làm việc cùng, phải có trình độ cao hơn.

Tôi tóm lại.

1. AI không thể thay thế hoàn toàn con người. Nó không thể đưa ra những quyết định đúng một cách tuyệt đối, vì vẫn có những mặt hạn chế nhất định (hạn chế của phần cứng và vật liệu, hạn chế về khả năng đáp ứng năng lượng cần thiết cho AI, chất lượng phần mềm và bảo mật, tốc độ đáp ứng từ khoảng cách xa ...) những thứ này chỉ có thể tốt hơn chứ không thể tốt đến độ hoàn hảo. Nếu có ngày mà những hạn chế trên được khắc phục, thì sẽ gặp một hạn chế mới: chi phí quá cao!

2. Nếu có ngày AI có thể thay thế bạn hoàn toàn, thì ngày đó bạn không còn biết làm gì ra tiền để sống. Mấy ông bán dịch vụ, công nghệ AI chỉ nói với bạn câu đầu: trong tương lai con người không cần làm gì vì đã có AI. Họ không nói cho bạn biết câu sau: những người mà bị AI thay thế thì sẽ phải làm gì để sống.
Có người nói AI tạo ra thất nghiệp nhưng con người rồi sẽ thích nghi như đã từng với những giai đoạn phát triển của công nghệ.

Nhưng nhìn vào thực tế lịch sử, khi công nghệ cũ bị thay đổi, đã tạo ra những đứt gãy đắt giá ngay chính tại nước Mỹ:

- Khi ngành công nghiệp ô tô truyền thống suy thoái, khi các mỏ khoáng sản hay cảng sông bị thay thế, kết quả là những 'thành phố ma' xuất hiện, những thế hệ công nhân mất hoàn toàn sinh kế và không bao giờ thích nghi kịp.
AI cũng vậy, tốc độ càn quét của nó đối với lao động văn phòng sẽ còn tạo ra những 'vành đai rỉ sét kỹ thuật số' khốc liệt hơn thế rất nhiều.

3. Có một điều luôn đúng: AI càng giỏi thì áp lực học hỏi của con người càng cao. Người ta đưa ra kịch bản con người bị AI tiêu diệt là kịch bản mà khi đó con người không chịu học hỏi, tự buông bỏ vai trò của mình đối với AI.

4. Chốt lại là đừng nghe các marketer của các công ty AI nói, mà vội xem nhẹ việc học hỏi của bản thân và tổ chức của mình.

Đỗ Hòa - Tinh Hoa Quản Trị